Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng tiên phong của cách mạng. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay, tuổi trẻ Việt Nam luôn mang trong mình tinh thần yêu nước, ý chí cống hiến và khát vọng dựng xây đất nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Thanh niên là rường cột của nước nhà”. Lời căn dặn ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đang bước vào một giai đoạn mới – quyết liệt hơn, phức tạp hơn và diễn ra chủ yếu trên không gian số.
Nếu trước đây, các thế lực thù địch chống phá bằng chiến tranh vũ trang hoặc các hoạt động tuyên truyền trực tiếp, thì ngày nay “vũ khí” của chúng là công nghệ, dữ liệu và thuật toán. Chúng lợi dụng mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, Deepfake giả mạo hình ảnh và giọng nói của lãnh đạo; sử dụng các hội nhóm “núp bóng” bàn luận lịch sử, yêu nước cực đoan hoặc từ thiện để định hướng dư luận theo chiều hướng tiêu cực. Nhiều thông tin sai lệch được cắt ghép, giật tít, câu view nhằm kích động tâm lý bất mãn, gieo rắc hoài nghi và làm phai nhạt lý tưởng cách mạng trong giới trẻ.
Đáng chú ý, thanh niên hiện nay là nhóm sử dụng internet và mạng xã hội nhiều nhất. Theo nhiều khảo sát xã hội học, người trẻ dành trung bình từ 7–8 giờ mỗi ngày trên các nền tảng số như Facebook, TikTok, YouTube hay Threads. Điều đó đồng nghĩa với việc thanh niên vừa là đối tượng bị tác động trực tiếp bởi “bão thông tin”, vừa là lực lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Trong bối cảnh ấy, câu hỏi đặt ra không còn đơn thuần là “thanh niên cần làm gì”, mà là “thanh niên phải làm như thế nào” để vừa giữ vững lý tưởng cách mạng, vừa thích ứng với thời đại công nghệ số đầy biến động. Đây không chỉ là vấn đề chính trị tư tưởng mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với tương lai của đất nước và dân tộc.
Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đây là kim chỉ nam cho mọi đường lối, chủ trương và hành động của Đảng trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, chính nền tảng tư tưởng ấy đã đưa dân tộc Việt Nam đi từ thân phận nô lệ đến độc lập, tự do; từ đói nghèo, lạc hậu đến hội nhập và phát triển.
Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đang đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có. Thực tiễn hiện nay cho thấy, thanh niên đang sống trong thời đại công nghệ số với nhịp độ tiếp cận thông tin cực nhanh và mật độ sử dụng mạng xã hội ngày càng lớn. Nhiều người trẻ thuộc thế hệ “Gen Z” dành từ 8–10 tiếng mỗi ngày trên các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube, Threads hay các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Điện thoại thông minh không còn đơn thuần là công cụ liên lạc mà đã trở thành “không gian sống thứ hai” của giới trẻ. Chính điều đó khiến không gian mạng trở thành mặt trận tư tưởng đặc biệt quan trọng, nơi các luồng thông tin tích cực và tiêu cực đan xen, tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng và lối sống của thanh niên.
Đáng chú ý, cùng với sự bùng nổ của công nghệ số là sự xuất hiện của “khoảng lặng 3 không” trong một bộ phận giới trẻ hiện nay: không học tập, không việc làm ổn định, không tham gia đào tạo nghề. Đây không chỉ là vấn đề lao động – việc làm mà còn là dấu hiệu của sự mất phương hướng, thiếu mục tiêu sống và suy giảm động lực phấn đấu trong một bộ phận thanh niên. Khi thiếu môi trường rèn luyện, thiếu kỹ năng và thiếu lý tưởng cống hiến, người trẻ rất dễ rơi vào trạng thái sống thụ động, lệ thuộc vào mạng xã hội, bị dẫn dắt bởi các nội dung giật gân, cực đoan hoặc các trào lưu lệch chuẩn trên internet.
Các thế lực thù địch hiện nay không còn chống phá bằng những phương thức truyền thống mà chuyển mạnh sang “diễn biến mềm” trên không gian số. Chúng lợi dụng các vấn đề xã hội nhạy cảm, các vụ việc tiêu cực, tham nhũng, thiên tai hoặc khó khăn trong đời sống để cắt ghép thông tin, giật tít câu view, kích động tâm lý bất mãn và từng bước hình thành tư tưởng chống đối trong một bộ phận giới trẻ. Đặc biệt, nhiều thủ đoạn của cái gọi là “cách mạng màu” được ngụy trang dưới vỏ bọc tự do ngôn luận, “phản biện xã hội”, “góc nhìn đa chiều” hoặc các hội nhóm “bóc phốt”, “sự thật chưa kể” nhằm lôi kéo thanh niên tham gia chia sẻ và lan truyền thông tin sai lệch. Điều nguy hiểm của “cách mạng màu” không nằm ở biểu hiện bề nổi mà ở quá trình “xâm thực tư tưởng” âm thầm, dai dẳng trên không gian mạng. Thông qua các chiến dịch truyền thông mang tính dẫn dắt, các đối tượng chống phá tìm cách gieo rắc tâm lý bất mãn, cực đoan hóa nhận thức và từng bước làm phai nhạt lý tưởng cách mạng trong thanh niên.
Nguy hiểm hơn, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ Deepfake, việc tạo ra các video giả mạo lãnh đạo, cắt ghép phát ngôn hoặc thao túng cảm xúc cộng đồng ngày càng trở nên dễ dàng hơn. Chỉ bằng vài chục giây video hoặc một bài đăng mang tính kích động, thông tin sai lệch có thể lan truyền với tốc độ rất lớn, tạo ra các “biểu tình ảo”, làn sóng công kích hoặc tâm lý hoài nghi trong xã hội. Nhiều thông tin sai lệch không xuất hiện dưới dạng chống phá trực diện mà được ngụy trang dưới vỏ bọc “trung lập”, “phản biện”, “sự thật chưa kể” hay “góc nhìn đa chiều”. Chính kiểu “mưa dầm thấm lâu” ấy khiến một bộ phận thanh niên dần mất niềm tin, hoài nghi lịch sử dân tộc và dao động về lý tưởng cách mạng.
Trong bối cảnh đó, thanh niên không thể trở thành “nạn nhân công nghệ” mà phải trở thành những “công dân số có bản lĩnh”, những “chiến sĩ số” trên mặt trận tư tưởng. Điều quan trọng hiện nay không chỉ là biết sử dụng công nghệ mà còn phải biết làm chủ công nghệ, kiểm chứng thông tin, nhận diện các thủ đoạn thao túng truyền thông và giữ vững tư duy độc lập trước “bão dữ liệu” trên internet. Thanh niên thời đại số cần có “sức đề kháng số” – tức khả năng nhận diện tin giả, kiểm chứng nguồn tin trước khi nhấn nút “Like”, “Share” hay bình luận. Trong thời đại thuật toán, bản lĩnh chính trị không chỉ thể hiện ở lập trường tư tưởng mà còn ở khả năng giữ được sự tỉnh táo trước các chiến dịch dẫn dắt cảm xúc và thao túng dư luận trên không gian mạng.
Bên cạnh vai trò đấu tranh phản bác thông tin xấu độc, thanh niên còn là lực lượng tiên phong “phủ xanh” mạng xã hội bằng các giá trị tích cực. Thay vì chỉ phòng thủ trước các luận điệu sai trái, tuổi trẻ cần chủ động sáng tạo nội dung số mang tinh thần yêu nước theo cách gần gũi với giới trẻ hiện nay. Những video ngắn trên TikTok, Reels; các infographic, podcast, clip kể chuyện lịch sử hay nội dung tuyên truyền pháp luật bằng ngôn ngữ Gen Z chính là những “vũ khí mềm” có sức lan tỏa mạnh mẽ trong thời đại số.
Thực tế cho thấy, nhiều tổ chức Đoàn hiện nay đã có những cách làm sáng tạo như xây dựng fanpage tuyên truyền pháp luật, thành lập đội hình hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng, sản xuất video ngắn về lịch sử dân tộc, quảng bá văn hóa truyền thống và đấu tranh phản bác thông tin sai trái trên mạng xã hội. Những hoạt động ấy không chỉ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân mà còn khẳng định vai trò tiên phong của thanh niên trong công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Để phát huy vai trò của thanh niên trong cuộc cách mạng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay.
Trước hết, cần đổi mới mạnh mẽ phương thức giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên. Việc học tập lý luận không thể chỉ dừng ở những bài giảng khô cứng mà cần ứng dụng công nghệ số, số hóa tài liệu lịch sử, xây dựng bảo tàng ảo, podcast lịch sử, video ngắn và các nền tảng học tập trực tuyến để tăng tính hấp dẫn, gần gũi với giới trẻ.
Tổ chức Đoàn cần chuyển đổi số mạnh mẽ trong công tác tuyên truyền, biến mỗi đoàn viên thành một “chiến sĩ thông tin” trên không gian mạng. Muốn chống lại thông tin độc hại thì phải tạo ra nhiều hơn những nội dung tích cực. Cần khuyến khích thanh niên sản xuất các video ngắn, infographic, podcast, clip truyền cảm hứng nhằm lan tỏa lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc và các giá trị nhân văn trong xã hội.
Bên cạnh đó, cần chú trọng xây dựng “sức đề kháng số” cho thanh niên thông qua việc trang bị kỹ năng kiểm chứng thông tin, nhận diện Deepfake, phân biệt tin giả và nâng cao trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội. Mỗi người trẻ phải hiểu rằng, chỉ một cú nhấn “chia sẻ” thiếu kiểm chứng cũng có thể vô tình tiếp tay cho các chiến dịch chống phá trên không gian mạng.
Ngoài ra, cần gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng với các hoạt động thực tiễn như chuyển đổi số cộng đồng, xây dựng nông thôn mới, bảo tồn văn hóa dân tộc, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và các phong trào thanh niên tình nguyện. Chính những hành động cụ thể ấy sẽ củng cố niềm tin của Nhân dân vào vai trò lãnh đạo của Đảng và lan tỏa hình ảnh đẹp của tuổi trẻ Việt Nam thời đại mới.
Thực tiễn tại Đoàn Thanh niên xã Lũng Phìn cho thấy, khi tổ chức Đoàn chủ động trao quyền và tạo không gian sáng tạo, tuổi trẻ sẽ phát huy tối đa vai trò xung kích trên mặt trận tư tưởng. Bằng việc gắn chặt nhiệm vụ chính trị với các chiến dịch chuyển đổi số cộng đồng như hỗ trợ người dân tiếp cận VNeID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán số, Đoàn xã Lũng Phìn đã khéo léo lồng ghép việc tuyên truyền chủ trương, pháp luật của Đảng và Nhà nước bằng những phương thức trực quan, "mềm hóa" nội dung để phù hợp với thị hiếu của giới trẻ.
Không dừng lại ở thế phòng thủ, mô hình truyền thông số tại Đoàn Thanh niên xã cũng đã chủ động "phủ xanh" không gian mạng bằng cách lan tỏa những câu chuyện đẹp, những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương. Chính sự chủ động chia sẻ thông tin chính thống và tinh thần kiên quyết phản bác các luận điệu xuyên tạc của các đoàn viên cơ sở đã tạo nên một bộ lọc thông tin tự nhiên, định hướng hiệu quả nhận thức cho thanh thiếu niên và Nhân dân trên địa bàn.
Không chỉ đẩy mạnh hoạt động trên không gian số, Đoàn Thanh niên xã Lũng Phìn còn đặc biệt chú trọng công tác giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng lý tưởng cho thế hệ trẻ thông qua nhiều hoạt động thiết thực. Đoàn xã thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt truyền thống, tọa đàm ôn lại lịch sử vẻ vang của Đảng, của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên xem phim tư liệu lịch sử nhân dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước như Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, Quốc khánh 2/9 và Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Đặc biệt, các chương trình truyền hình trực tiếp khai mạc Đại hội Đảng các cấp luôn được Đoàn xã quan tâm tuyên truyền, tổ chức theo dõi tập trung nhằm giúp đoàn viên, thanh niên nâng cao nhận thức chính trị, hiểu rõ hơn về vai trò lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
(Đoàn Thanh niên tổ chức cho đoàn viên thanh niên theo dõi trực tiếp phiên Khai mạc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XVI của Đảng)
Thông qua các hoạt động đó, tuổi trẻ địa phương không chỉ được tiếp cận thông tin chính thống mà còn được hun đúc lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước. Qua thực tiễn hoạt động của Đoàn Thanh niên xã Lũng Phìn cho thấy, thanh niên ngày nay không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà hoàn toàn có thể trở thành lực lượng dẫn dắt xu hướng truyền thông tích cực trong cộng đồng. Điều đó càng khẳng định vai trò quan trọng của tổ chức Đoàn trong việc xây dựng “sức đề kháng số”, nâng cao bản lĩnh chính trị và tinh thần trách nhiệm cho thế hệ trẻ trong thời đại công nghệ số.
Từ thực tiễn trên, ta thấy: Thanh niên ngày nay không còn là thực thể tiếp nhận thông tin thụ động, mà hoàn toàn có khả năng trở thành lực lượng điều hướng và dẫn dắt xu hướng truyền thông tích cực. Điều này đòi hỏi tổ chức Đoàn phải không ngừng đổi mới để xây dựng "sức đề kháng số" và nâng cao bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, suy cho cùng, không phải là những khẩu hiệu xa vời, mà được đo bằng những hành động văn minh, trách nhiệm hằng ngày trên không gian số.
Trong kỷ nguyên của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, cuộc chiến giữ gìn niềm tin và bản sắc dân tộc đang diễn ra từng giây, từng phút. Những mô hình thực tiễn như ở Lũng Phìn chính là những "pháo đài số" vững chắc, bảo đảm cho nền tảng tư tưởng của Đảng luôn được giữ vững trong mọi hoàn cảnh.
Thanh niên hôm nay không sống trong chiến hào bom đạn như thế hệ cha anh, nhưng đang đứng giữa một “chiến trường thông tin” đầy phức tạp. Vì vậy, mỗi người trẻ cần giữ vững lý tưởng cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng “sức đề kháng số” và chủ động lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội.
Khi thanh niên còn giữ được lòng yêu nước, niềm tin và khát vọng cống hiến, thì không một chiến dịch xuyên tạc hay thao túng truyền thông nào có thể làm lung lay nền tảng tư tưởng của Đảng. Đó chính là sức mạnh bền vững để Việt Nam vững bước trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của chuyển đổi số, hội nhập và phát triển.
Thực hiện: Đoàn thành niên xã Lũng Phìn
