Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số không đơn thuần là sự thay đổi về công nghệ hay phương thức quản trị, mà sâu xa hơn, đang tái cấu trúc không gian thông tin – tư tưởng của toàn xã hội. Không gian mạng trở thành một thực thể xã hội đặc biệt, nơi dòng chảy thông tin vận hành với tốc độ tức thời, đa chiều, không biên giới. Chính tại đây, bên cạnh những giá trị tiến bộ, khai phóng và kết nối, cũng xuất hiện những dòng thông tin nhiễu loạn, những luận điệu sai trái, xuyên tạc, thậm chí thù địch, âm thầm tác động vào nhận thức, bào mòn niềm tin của một bộ phận quần chúng, trong đó có phụ huynh học sinh và cả đội ngũ nhà giáo.
Thực tiễn đó đặt ra một yêu cầu mang tính tất yếu, không thể chậm trễ: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ thuần túy ở tầm vĩ mô hay trong phạm vi lý luận hàn lâm, mà đã thực sự trở thành công việc thường nhật, thấm sâu vào từng thiết chế xã hội, từng cơ sở giáo dục, từng hành vi giao tiếp nhỏ nhất. Ở đó, mỗi nhà trường không chỉ là nơi truyền thụ tri thức, mà còn là một “điểm tựa niềm tin”, nơi định hình nhận thức ban đầu của cộng đồng về các giá trị đúng đắn, nhân văn và tiến bộ.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non giữ một vị trí đặc biệt quan trọng – không phải bởi quy mô tri thức, mà bởi tính nền tảng trong việc hình thành nhân cách con người. Đây là giai đoạn đầu tiên, nơi những hạt mầm về cảm xúc, niềm tin, thói quen và chuẩn mực sống được gieo xuống một cách tự nhiên nhất. Đồng thời, trong bối cảnh chuyển đổi số, trường mầm non cũng trở thành không gian giao thoa trực tiếp giữa nhà trường – gia đình – xã hội thông qua các nền tảng số, mạng xã hội, nhóm phụ huynh và hệ thống truyền thông nội bộ. Vì vậy, mỗi thông tin được lan tỏa từ nhà trường không chỉ mang giá trị giáo dục, mà còn mang sức nặng định hướng nhận thức xã hội ở phạm vi cơ sở.
Từ thực tiễn công tác tại cơ sở giáo dục mầm non, có thể nhận thấy một cách rõ ràng rằng: người giáo viên mầm non hôm nay không chỉ dừng lại ở vai trò chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ thơ, mà còn đang đảm nhiệm một sứ mệnh thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng – đó là góp phần giữ gìn, củng cố và lan tỏa những giá trị tư tưởng tích cực trong cộng đồng. Trong không gian số, họ vừa là người “xây” bằng những hình ảnh chân thực, những câu chuyện đời thường đầy nhân văn, vừa là người “chống” bằng sự minh bạch, kịp thời và trách nhiệm trước những thông tin sai lệch. Đó không phải là nhiệm vụ được tuyên bố rầm rộ, mà là quá trình hành động bền bỉ, lặng lẽ nhưng có sức lan tỏa sâu xa, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ những điểm chạm đầu tiên của đời sống xã hội.
I. CHUYỂN ĐỔI SỐ: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI GIÁO DỤC MẦM NON
1. Chuyển đổi số mở ra không gian giáo dục mới
Chuyển đổi số đang tạo ra bước chuyển sâu sắc trong giáo dục mầm non, mở ra một không gian giáo dục mới linh hoạt, hiện đại và giàu tính kết nối. Từ thực tiễn đứng lớp, chúng tôi nhận thấy rằng công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ đơn thuần mà đã trở thành một phần của môi trường giáo dục. Những video kể chuyện, học liệu điện tử, lớp học trực tuyến, sổ liên lạc số hay các nhóm kết nối phụ huynh đã giúp hoạt động chăm sóc – giáo dục trẻ trở nên sinh động, trực quan và hiệu quả hơn.
Nhiều giáo viên mầm non hôm nay không chỉ dạy trẻ bằng bảng phấn, mà còn biết sử dụng mạng xã hội để lan tỏa điều tích cực, gieo vào tâm hồn trẻ tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc qua từng câu chuyện lịch sử, từng hình ảnh về Tổ quốc thân yêu. Đó chính là biểu hiện sinh động của việc “xây” nền tảng tư tưởng bằng con đường mềm mại nhưng bền vững.
Tuy nhiên, mặt trái của không gian mạng cũng đang đặt ra những nguy cơ đáng báo động. Mạng xã hội phát triển quá nhanh khiến nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái nhiễu loạn thông tin, mất phương hướng trong tiếp cận và chọn lọc giá trị giáo dục. Chỉ một đoạn clip cắt ghép thiếu kiểm chứng cũng có thể làm tổn thương uy tín người thầy, gây áp lực cho nhà trường và tạo ra tâm lý hoài nghi trong xã hội. Nguy hiểm hơn, các thế lực thù địch đang lợi dụng chính những vụ việc cá biệt của ngành giáo dục để xuyên tạc chủ trương của Đảng, kích động dư luận, từng bước làm suy giảm niềm tin vào nền giáo dục cách mạng. Thực tế cho thấy, nhiều trẻ thuộc làu các nhân vật hoạt hình nước ngoài nhưng không nhớ Quốc ca Việt Nam; mê “thần tượng mạng” nhưng thờ ơ với lịch sử dân tộc. Đó không còn là câu chuyện riêng của giáo dục, mà là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ xói mòn nền tảng văn hóa – tư tưởng ngay từ lứa tuổi đầu đời.
2. Không gian mạng cũng là “mặt trận nguy hiểm” đối với giáo dục đầu đời
Bên cạnh những cơ hội to lớn, chuyển đổi số cũng đang đặt giáo dục mầm non trước những thách thức gay gắt chưa từng có. Không gian mạng hôm nay không còn đơn thuần là môi trường kết nối thông tin, mà đã trở thành một “mặt trận tư tưởng” phức tạp, nơi cái đúng và cái sai, giá trị thật và thông tin độc hại đang đan xen, tác động trực tiếp đến nhận thức của phụ huynh và trẻ nhỏ.
Thực tiễn cho thấy, sự phát triển quá nhanh của mạng xã hội đang khiến không ít phụ huynh trẻ rơi vào trạng thái “khủng hoảng niềm tin” và “nhiễu loạn thông tin”. Chỉ một đoạn clip bị cắt ghép phiến diện, một dòng trạng thái thiếu kiểm chứng hay một bài viết mang tính kích động cũng có thể lập tức tạo ra làn sóng công kích giáo viên, gây áp lực lên nhà trường và làm méo mó hình ảnh của ngành giáo dục trong dư luận xã hội. Điều đáng lo ngại là nhiều người sẵn sàng tin vào vài phút livestream trên mạng hơn là tin vào sự tận tụy, trách nhiệm của giáo viên trực tiếp chăm sóc trẻ mỗi ngày.
Nguy hiểm hơn, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng những vụ việc cá biệt để xuyên tạc chủ trương giáo dục của Đảng và Nhà nước, gieo rắc tâm lý hoài nghi, kích động mâu thuẫn giữa gia đình với nhà trường, từng bước làm suy giảm niềm tin xã hội đối với nền giáo dục cách mạng. Âm mưu ấy không ồn ào nhưng dai dẳng; không trực diện nhưng thâm hiểm.
Từ góc nhìn của một giáo viên mầm non, điều khiến chúng tôi day dứt nhất không chỉ là áp lực nghề nghiệp, mà là nguy cơ trẻ em đang lớn lên trong sự lệch chuẩn về văn hóa và nhận thức. Có những đứa trẻ thuộc làu tên các nhân vật hoạt hình nước ngoài nhưng không nhớ nổi Quốc ca Việt Nam; mê “thần tượng mạng” nhưng thờ ơ với lịch sử dân tộc. Đó không còn là hiện tượng cá biệt. Đó là hồi chuông cảnh báo về nguy cơ xói mòn nền tảng văn hóa – tư tưởng ngay từ gốc rễ hình thành nhân cách con người.
II. BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG PHẢI BẮT ĐẦU TỪ “XÂY”
1. “Xây” tình yêu quê hương từ những điều nhỏ nhất
Ở bậc học mầm non, không thể tiếp cận trẻ bằng hệ thống khái niệm lý luận trừu tượng. Nhưng điều đó không có nghĩa là bỏ trống nội dung tư tưởng. Ngược lại, đây chính là giai đoạn mang tính nền tảng, nơi hình thành những “mạch ngầm” đầu tiên của nhân cách và niềm tin.
Từ thực tiễn giảng dạy, tôi nhận thấy: một bài hát thiếu nhi về Tổ quốc, một lá cờ đỏ sao vàng treo trang trọng trong lớp, một câu chuyện về Bác Hồ giản dị mà ấm áp, hay một hoạt động gói bánh chưng ngày Tết… đều có giá trị giáo dục sâu sắc hơn bất kỳ lời giảng dài dòng nào. Đó không phải là minh họa. Đó là phương thức “gieo tư tưởng bằng cảm xúc”.
Bởi lẽ, lòng yêu nước không hình thành bằng khẩu hiệu. Nó được tích lũy từng ngày, từ những điều nhỏ bé nhưng lặp lại bền bỉ trong tuổi thơ. Hôm nay là bài hát. Ngày mai là trải nghiệm. Và lâu dài là ký ức văn hóa không thể thay thế.
2. “Xây” niềm tin cho phụ huynh bằng truyền thông tích cực
Trong môi trường số, im lặng không còn là trung tính. Im lặng đồng nghĩa với nhường không gian thông tin cho tin giả và suy diễn.
Vì vậy, nhà trường phải chủ động chiếm lĩnh mặt trận truyền thông bằng nội dung tích cực, có định hướng rõ ràng. Không chỉ thông tin hoạt động, mà phải giải thích khoa học các vấn đề giáo dục, chia sẻ phương pháp nuôi dạy con đúng đắn, lan tỏa những câu chuyện thật về giáo viên và trẻ, đồng thời phản bác kịp thời các thông tin sai lệch.
Một fanpage nhà trường nếu làm tốt không chỉ là kênh thông tin. Nó là “hàng rào mềm” bảo vệ niềm tin xã hội, góp phần ổn định nhận thức trong cộng đồng phụ huynh.
3. “Xây” văn hóa số trong nhà trường
Chuyển đổi số, xét về bản chất, không chỉ là quá trình ứng dụng công nghệ vào quản lý và dạy học. Quan trọng hơn, đó là sự thiết lập một hệ giá trị, một chuẩn mực hành vi mới trong môi trường giáo dục hiện đại. Nói cách khác, công nghệ chỉ là phương tiện; con người và văn hóa sử dụng công nghệ mới là yếu tố quyết định.
Từ thực tiễn giáo dục mầm non, có thể thấy rõ một yêu cầu mang tính nguyên tắc: mỗi giáo viên phải trở thành chủ thể có ý thức kỷ luật trong không gian số. Kỷ luật ở đây trước hết là kỷ luật phát ngôn. Không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng. Không suy diễn, không cực đoan hóa những vấn đề vốn cần nhìn nhận đa chiều. Không chạy theo “hiệu ứng mạng xã hội” bằng những nội dung giật gân, thiếu kiểm soát. Và đặc biệt, không để cảm xúc cá nhân làm sai lệch hình ảnh tập thể sư phạm.
Bởi lẽ, trong môi trường số, một phát ngôn tưởng chừng đơn giản có thể lan
truyền với tốc độ rất nhanh, tạo ra những hệ lụy khó lường đối với uy tín nhà trường và niềm tin xã hội đối với ngành giáo dục. Ngược lại, cũng chính môi trường ấy nếu được sử dụng đúng hướng, sẽ trở thành kênh lan tỏa mạnh mẽ những giá trị tích cực: một câu chuyện nghề giản dị nhưng nhân văn, một hình ảnh đẹp về tình yêu trẻ, hay một chia sẻ đúng lúc về phương pháp giáo dục khoa học đều có thể góp phần định hướng nhận thức xã hội theo hướng tích cực, lành mạnh.
Từ góc nhìn của người trực tiếp đứng lớp, tôi cho rằng xây dựng văn hóa số trong nhà trường thực chất là xây dựng “hàng rào đạo đức mềm” trong không gian giáo dục hiện đại. Đó không phải là những quy định mang tính hình thức, mà là hệ chuẩn mực tự giác, được hình thành từ nhận thức nghề nghiệp và trách nhiệm chính trị của mỗi giáo viên.
Văn hóa số, nếu được thiết lập đúng cách, sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong việc bảo vệ môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh. Chủ động. Bền vững. Và mang tính chiến lược lâu dài, góp phần giữ vững niềm tin xã hội đối với sự nghiệp trồng người trong thời đại chuyển đổi số.
III. KIÊN QUYẾT “CHỐNG” NHỮNG LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
1. Nhận diện thủ đoạn chống phá mới
Trong bối cảnh chuyển đổi số, các thế lực thù địch không còn sử dụng cách thức tuyên truyền thô sơ, trực diện. Thay vào đó là chiến lược tinh vi, “mưa dầm thấm lâu”, tác động từng bước, từng lớp vào nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh và môi trường giáo dục.
Từ thực tiễn quan sát, có thể nhận diện rõ một số thủ đoạn điển hình: cắt ghép video, thổi phồng sự việc cá biệt trong nhà trường để quy chụp bản chất toàn ngành giáo dục; lợi dụng tâm lý bức xúc của phụ huynh để kích động nghi ngờ, đối đầu giữa gia đình và nhà trường; từng bước gieo rắc tư tưởng phủ nhận vai trò của giáo dục truyền thống; đề cao cực đoan chủ nghĩa cá nhân, coi nhẹ giá trị cộng đồng; và công kích các giá trị văn hóa, lịch sử dân tộc dưới danh nghĩa “hiện đại hóa giáo dục”.
Đáng chú ý, nhiều nội dung độc hại không xuất hiện dưới dạng tuyên truyền rõ ràng, mà được ngụy trang tinh vi thành “kinh nghiệm nuôi dạy con”, “góc nhìn giáo dục tiến bộ”, hay “chia sẻ từ chuyên gia mạng xã hội”. Chính sự ngụy trang này khiến không ít phụ huynh thiếu kinh nghiệm dễ tiếp nhận một cách thụ động, dẫn đến lệch chuẩn trong nhận thức.
Nếu không hình thành được “sức đề kháng tư tưởng” vững chắc, không chỉ phụ huynh mà ngay cả một bộ phận giáo viên cũng có thể bị cuốn theo dòng thông tin sai lệch, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường giáo dục đầu đời.
2. Giáo viên mầm non trong không gian số – “lá chắn mềm” bảo vệ tư tưởng từ gốc rễ
Lý luận của Đảng đã khẳng định rõ: con người là trung tâm, là chủ thể của mọi chiến lược phát triển. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non giữ vị trí đặc biệt, bởi đây là nơi hình thành những “viên gạch đầu tiên” của nhân cách, nhận thức và niềm tin xã hội. Và trong tiến trình đó, người giáo viên mầm non chính là lực lượng trực tiếp gieo những hạt giống đầu đời – hạt giống của yêu thương, chuẩn mực và định hướng đúng đắn.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, vai trò ấy không còn giới hạn trong bốn bức tường lớp học. Giáo viên không chỉ dạy trẻ hát, kể chuyện, hướng dẫn kỹ năng sống, mà đồng thời đang tham gia vào một không gian rộng lớn hơn – không gian số. Qua các nhóm lớp trực tuyến, fanpage nhà trường, nền tảng kết nối phụ huynh, mỗi lời chia sẻ, mỗi hình ảnh, mỗi thông tin đưa ra đều mang theo một tác động xã hội nhất định. Ở đó, giáo dục không chỉ diễn ra bằng lời nói trực tiếp, mà còn bằng dữ liệu, hình ảnh, và sự minh bạch trong từng hoạt động thường ngày.
Thực tiễn cho thấy, tại nhiều cơ sở giáo dục mầm non, việc chủ động xây dựng “môi trường số tích cực” đã trở thành một yêu cầu tất yếu, không còn là lựa chọn mang tính phong trào. Các hoạt động lớp học được cập nhật công khai, kịp thời bằng hình ảnh và video chân thực. Những vấn đề phụ huynh quan tâm được giải thích rõ ràng, dựa trên cơ sở khoa học và tinh thần trách nhiệm, tránh khoảng trống thông tin – vốn là mảnh đất dễ phát sinh hiểu lầm và tin đồn. Đồng thời, những câu chuyện giản dị về trẻ thơ, về sự tận tụy của giáo viên, về tình yêu nghề lặng lẽ nhưng bền bỉ cũng được lan tỏa một cách tự nhiên, góp phần tạo dựng niềm tin xã hội.
Từ góc độ lý luận và thực tiễn, có thể khẳng định: đây chính là biểu hiện sinh động của phương châm “xây để chống”. Xây ở đây là xây dựng niềm tin, xây dựng sự minh bạch, xây dựng hình ảnh giáo dục tích cực ngay từ cơ sở. Và chính nền tảng niềm tin ấy sẽ trở thành sức đề kháng tự nhiên trước những thông tin sai lệch, xuyên tạc hoặc cảm xúc hóa cực đoan trên không gian mạng.
Khi phụ huynh được tiếp nhận thông tin đầy đủ, chính xác và nhất quán
từ nhà trường, họ không còn bị dẫn dắt bởi những nguồn tin thiếu kiểm chứng. Khi sự thật được làm rõ bằng chính thực tiễn giáo dục, thì tin đồn tự khắc bị đẩy lùi. Đó không phải là sự đối đầu trực diện ồn ào, mà là sự “chiến thắng bằng niềm tin”, bằng minh chứng sống động của thực tế giáo dục.
Ở góc nhìn ấy, người giáo viên mầm non trong thời đại số không chỉ là người nuôi dạy trẻ, mà còn là một “lá chắn mềm” – âm thầm nhưng kiên định, lặng lẽ nhưng có sức bền vững từ gốc rễ, góp phần giữ gìn môi trường tư tưởng trong sạch, lành mạnh ngay từ những điểm khởi đầu của đời sống xã hội.
IV. GIẢI PHÁP ĐỘT PHÁ BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG GIÁO DỤC MẦM NON THỜI KỲ CHUYỂN ĐỔI SỐ
1. Xây dựng “hệ sinh thái truyền thông giáo dục mầm non” trên nền tảng số
Trong điều kiện chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, mỗi cơ sở giáo dục mầm non không thể chỉ dừng lại ở chức năng dạy học truyền thống. Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải hình thành một hệ sinh thái truyền thông giáo dục mang tính chính thống, đồng bộ và có định hướng rõ ràng.
Cụ thể, mỗi nhà trường cần chủ động xây dựng và vận hành hiệu quả các kênh thông tin số như: fanpage chính thống, kênh video giáo dục, kho học liệu điện tử, chuyên mục “đồng hành cùng cha mẹ” và các nhóm cộng đồng phụ huynh văn minh. Đây không chỉ là công cụ truyền thông, mà là “hàng rào thông tin” có tính định hướng nhận thức xã hội.
Từ góc nhìn thực tiễn, tôi cho rằng nguyên tắc cốt lõi là: thông tin tích cực phải đi trước, đi nhanh hơn và lan tỏa mạnh hơn tin giả. Không để khoảng trống thông tin tồn tại. Không để sự im lặng tạo điều kiện cho xuyên tạc lấp đầy.
2. Đưa giáo dục văn hóa số vào phối hợp với phụ huynh
Một thực tế không thể phủ nhận là: phụ huynh hiện nay chính là “mắt xích quan trọng” trong môi trường giáo dục số, nhưng không phải ai cũng được trang bị đầy đủ kỹ năng.
Nhiều phụ huynh còn lúng túng trong việc kiểm soát nội dung trẻ tiếp cận, chưa có khả năng nhận diện thông tin xấu độc, và thiếu kỹ năng đồng hành cùng con trong không gian mạng. Điều này tạo ra một “khoảng trống nhận thức” rất dễ bị lợi dụng.
Vì vậy, nhà trường cần chủ động tổ chức các hoạt động mang tính hệ thống: chuyên đề kỹ năng số dành cho cha mẹ; tập huấn an toàn mạng cho gia đình; hướng dẫn xây dựng mô hình “gia đình số tích cực”. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ giáo dục, mà còn là giải pháp mang tính chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng từ gốc rễ xã hội – tức “tế bào gia đình”.
3. Phát huy vai trò nêu gương của giáo viên
Không có một giải pháp truyền thông nào hiệu quả hơn sự nêu gương của người thầy. Trong giáo dục mầm non, điều này càng có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc.
Muốn trẻ hình thành nhân cách tốt, trước hết người lớn phải là tấm gương sống động. Người giáo viên không chỉ dạy bằng lời nói mà dạy bằng hành vi, bằng thái độ, bằng từng ứng xử nhỏ trong đời sống.
Vì vậy, mỗi giáo viên mầm non cần giữ gìn đạo đức nghề nghiệp, giao tiếp chuẩn mực, tận tụy với trẻ và ứng xử văn minh trên không gian mạng. Một lời nói thiếu kiểm soát có thể làm suy giảm niềm tin xã hội. Ngược lại, một hành động nhân văn, một chia sẻ tích cực có thể lan tỏa giá trị rất lớn.
Niềm tin xã hội không được xây dựng bằng khẩu hiệu, mà bằng chính phẩm chất thật của người thầy.
4. Kết hợp sức mạnh tổng hợp của nhà trường – gia đình – xã hội
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số không thể là nhiệm vụ đơn lẻ của ngành giáo dục, càng không thể chỉ đặt lên vai giáo viên. Đây là nhiệm vụ mang tính hệ thống, cần sự phối hợp đồng bộ của toàn xã hội.
Nhà trường giữ vai trò định hướng và tổ chức thực hiện. Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên, trực tiếp hình thành nhân cách trẻ. Chính quyền địa phương có vai trò hỗ trợ, giám sát và tạo điều kiện. Các tổ chức đoàn thể góp phần lan tỏa giá trị tích cực. Cơ quan truyền thông giữ vai trò quan trọng trong đấu tranh phản bác thông tin sai trái, định hướng dư luận xã hội.
Khi các lực lượng này được kết nối chặt chẽ, tạo thành một chỉnh thể thống nhất, “lá chắn tư tưởng” không còn là khái niệm lý luận, mà trở thành sức mạnh thực tiễn được hình thành từ gốc rễ xã hội.
Từ thực tiễn công tác giáo dục mầm non, tôi nhận thấy rõ một điều: chỉ khi cả hệ thống cùng hành động, cùng chung một nhịp định hướng, thì nền tảng tư tưởng của Đảng mới được bảo vệ vững chắc, bền bỉ và lâu dài trong bối cảnh chuyển đổi số đầy biến động hiện nay.
V. GIÁO DỤC MẦM NON – “PHÒNG TUYẾN SỚM” BẢO VỆ TƯƠNG LAI TƯ TƯỞNG CỦA DÂN TỘC
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non không phải là cấp học có ưu thế về lý luận hàn lâm hay nội dung học thuật phức tạp, nhưng lại giữ vị trí đặc biệt quan trọng về mặt nền tảng. Đây là giai đoạn đầu tiên hình thành nhân cách, cảm xúc, hành vi và những giá trị sống sơ khai của con người. Nhìn từ góc độ khoa học giáo dục và thực tiễn phát triển con người, có thể khẳng định một cách rõ ràng: nền tảng tư tưởng – tinh thần của một quốc gia không thể vững chắc nếu thiếu đi sự bồi đắp từ những năm tháng đầu đời.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm đặc biệt cho thiếu nhi, đồng thời khẳng định trách nhiệm chăm lo, giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lược của cách mạng. Điều đó không chỉ thể hiện tư tưởng nhân văn sâu sắc, mà còn mang tầm nhìn dài hạn về tương lai dân tộc: muốn xây dựng đất nước, trước hết phải xây dựng con người từ gốc rễ.
Thực tiễn phát triển đất nước trong bối cảnh hiện nay càng khẳng định rõ hơn luận điểm đó. Một quốc gia không thể phát triển bền vững chỉ dựa vào tăng trưởng kinh tế hay tiến bộ công nghệ đơn thuần. Điều cốt lõi là phải hình thành được một thế hệ công dân có bản sắc văn hóa vững vàng, có niềm tin xã hội đúng đắn, có trách nhiệm cộng đồng và khả năng miễn dịch trước những tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài. Đó chính là “hệ miễn dịch tinh thần” của quốc gia trong thời đại toàn cầu hóa và chuyển đổi số.
Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh mẽ, trẻ em không chỉ chịu tác động từ môi trường lớp học mà còn gián tiếp tiếp xúc với các nguồn thông tin qua thiết bị số, qua hành vi và nhận thức của người lớn xung quanh. Nếu thiếu định hướng đúng đắn, trẻ có thể bị ảnh hưởng bởi những biểu hiện lệch chuẩn như lối sống thực dụng, hành vi bắt chước máy móc, thiếu nền tảng văn hóa ứng xử và sự gắn kết cộng đồng. Nguy hiểm hơn, đó không chỉ là vấn đề giáo dục, mà còn là sự suy giảm dần dần nền tảng tinh thần xã hội ngay từ gốc.
Từ thực tiễn đứng lớp mầm non, có thể thấy rất rõ: tư tưởng, giá trị và nhân cách của trẻ không được hình thành từ những khái niệm trừu tượng, mà bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, cụ thể nhất trong đời sống hằng ngày. Một lời “dạ thưa” đúng lúc. Một hành động biết nhường đồ chơi cho bạn. Một hoạt động nhóm cùng nhau xếp hàng, chờ lượt. Hay đơn giản là một câu chuyện kể về Bác Hồ, về tình yêu thương gia đình, về quê hương đất nước. Những điều tưởng như rất giản dị ấy lại chính là “viên gạch đầu tiên” trong quá trình hình thành thế giới quan và nhân sinh quan của trẻ.
Tôi từng chứng kiến trong một giờ hoạt động ngoài trời, khi cô giáo kể câu chuyện về sự chia sẻ, một bé 4 tuổi tự nguyện đưa phần bánh của mình cho bạn bị ngã. Hành động ấy rất nhỏ, nhưng phản ánh một giá trị lớn: giá trị của sự nhân ái được gieo mầm đúng thời điểm. Cũng trong một buổi sinh hoạt cuối tuần, khi cả lớp cùng hát bài về quê hương, nhiều trẻ chưa thuộc lời nhưng vẫn chăm chú nhìn cô, bắt chước theo từng cử chỉ. Đó không chỉ là hoạt động âm nhạc, mà là quá trình gieo vào tâm hồn trẻ những biểu tượng đầu tiên về cộng đồng và bản sắc.
Chính từ những thực tiễn đó, có thể khẳng định: giáo dục mầm non không chỉ là chăm sóc, nuôi dưỡng hay dạy kỹ năng đơn thuần. Ở tầm sâu xa hơn, đây là một “phòng tuyến sớm” có ý nghĩa chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Phòng tuyến ấy không tồn tại trong những khẩu hiệu lớn, mà hiện diện trong từng lớp học nhỏ, từng lời nói của giáo viên, từng hành vi chuẩn mực được lặp lại bền bỉ mỗi ngày.
Từ góc nhìn người giáo viên trực tiếp đứng lớp, tôi nhận thấy rõ một điều: mỗi ngày đến trường là một lần gieo hạt. Không ồn ào, không phô trương, nhưng liên tục và bền bỉ. Và chính từ những hạt mầm nhỏ ấy, chúng ta đang góp phần hình thành nên một thế hệ công dân Việt Nam có nền tảng văn hóa vững chắc, có niềm tin đúng đắn và có sức đề kháng tinh thần trước mọi biến động của thời đại. Đó là một quá trình thầm lặng nhưng mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với tương lai tư tưởng của dân tộc.Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc thông tin, phương thức tiếp cận tri thức và cả không gian hình thành niềm tin xã hội, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ mang tính thời điểm hay phong trào, mà đã trở thành yêu cầu chiến lược, lâu dài và thường xuyên của cả hệ thống chính trị, trong đó có giáo dục.
Từ những phân tích lý luận và thực tiễn nêu trên có thể khẳng định một cách nhất quán: muốn giữ vững nền tảng tư tưởng, không thể chỉ tập trung ở tầng vĩ mô hay các kênh tuyên truyền truyền thống, mà phải bắt đầu từ những thiết chế nền tảng nhất của xã hội. Giáo dục mầm non chính là điểm khởi đầu ấy – nơi gieo những hạt giống đầu tiên của nhân cách, niềm tin và hệ giá trị con người Việt Nam.
Một đứa trẻ được hình thành trong môi trường giáo dục tích cực sẽ lớn lên với nền tảng cảm xúc lành mạnh, hành vi chuẩn mực và niềm tin xã hội vững vàng. Và khi những nền tảng ấy được nhân rộng trong toàn xã hội, đó chính là sự củng cố bền vững nhất đối với nền tảng tư tưởng của Đảng – không bằng áp đặt, mà bằng sự thấm sâu tự nhiên vào đời sống.
Thực tiễn cũng cho thấy, trong kỷ nguyên số, sức mạnh của công nghệ không tự thân tạo ra định hướng đúng đắn. Ngược lại, nếu thiếu sự dẫn dắt của con người, công nghệ có thể trở thành kênh lan truyền thông tin sai lệch, làm nhiễu loạn nhận thức xã hội. Vì vậy, yếu tố quyết định vẫn là con người, và trong hệ thống giáo dục, người giáo viên giữ vai trò trung tâm.
Giáo viên mầm non, bằng những hành động nhỏ nhưng bền bỉ mỗi ngày, đang trực tiếp tham gia vào quá trình “gieo nền tư tưởng” từ gốc rễ. Không phải bằng những khẩu hiệu lớn, mà bằng sự chuẩn mực trong lời nói, bằng sự tận tâm trong từng hoạt động giáo dục, bằng cách lan tỏa những giá trị đúng đắn qua từng tương tác với trẻ và phụ huynh. Đó chính là hình thức bảo vệ nền tảng tư tưởng một cách tự nhiên, thuyết phục và có sức sống lâu dài nhất.
Từ góc độ chiến lược, có thể khẳng định: mỗi lớp học mầm non là một “tế bào tư tưởng” của xã hội; mỗi giáo viên là một “điểm tựa niềm tin” trong cộng đồng; và toàn bộ hệ thống giáo dục mầm non chính là “phòng tuyến mềm” nhưng vững chắc trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ những bước khởi đầu của đời sống con người.
Vì vậy, nâng cao vai trò của giáo dục mầm non trong bối cảnh chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu chuyên môn giáo dục, mà còn là nhiệm vụ chính trị – tư tưởng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đó là sự đầu tư cho tương lai, là sự bảo vệ từ gốc rễ, và cũng là cách bền vững nhất để giữ gìn niềm tin xã hội, củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại mới.
Thực hiện:
Họ và tên nhóm thực hiện: Vàng Thị Sy - Lèng Thị Hệ - Đỗ Thị Hồng ( Trường MN Hố Quáng Phìn )
